GEBE KADINDA PSİKİYATRİK HASTALIKLARA YAKLAŞIM

Gebelik kadınların  yaşamlarının 20-45 yaş gibi önemli bir kısmında yaşadıkları bir dönemdir. Türkiye’de gebeliklerin büyük bir kısmı plansız bir şekilde olmaktadır. Bu nedenle psikiyatrik hastalığı olan kişilerin gebe kalması ve gebeliğini sürdürmesi; bebeğin ve annenin sağlığı yönünden önem taşımaktadır. Ayrıca gebe kalan bir kadının da psikiyatrik bir hastalığa yakalanma olasılığı bulunmaktadır.

    DEPRESİF BOZUKLUĞU OLAN GEBEDE YAKLAŞIM:

    Gebelikle birlikte ruhsal hastalıkların düzeleceği inancı ülkemizde sıkça inanılan mitlerdendir. Oysaki tam tersi gebeler ruhsal yönden depresyona daha fazla eğilimlidirler. Depresyon bulguları gebelik bulgularıyla karışabilir. Gebelerde depresyonda olduğu gibi uykusuzluk, ağlama hisleri, duygusallıkta artış sıktır. Gebeliğin başlamasıyla birlikte ilaçların hızla kesilmesi, istenmeyen planlanmayan gebeliklerin oluşması, gebelikle ortaya çıkan hormonal değişiklikler gebelikte depresyonu alevlendiren nedenler arasındadır. İntihar depresyonda tedavi edilmezse sık görülen bir durumdur. Bu nedenle anne ve bebeğin sağlığı depresyon tedavi edilmezse risk altındadır.

Depresyonlu gebe kadın bebeğe zarar geleceği endişesiyle doktora gitmek istemez. İlaç kullanmak istemez. Bu durum hastanın sıkıntılarının artıp, bebeğe daha da zarar vermesine yol açar. Tedavi görmeyen depresyonlu hastaların bebekleri gelişim geriliği, düşük doğum ağırlığı, erken doğum gibi riskler altındadır. Ayrıca tedavi olamayan gebe, ilaç yerine alkol sigara vb. maddelerden yardım umarsa; anne karnındaki bebek sağlığını daha fazla kaybedecektir.

Hastalarda ciddi ağır depresyon mevcutsa psikiyatrik tedavi hastanın yarar-zarar oranı göz önünde bulundurularak uygulanır. İlk üç ayda organ gelişimi olduğu için ilaç kullanımından oldukça kaçınılır. Fakat tedavi olamayan depresyonlu hastanın intihar düşüncelerinin veya girişimlerinin olabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle bunun kararını psikiyatri uzmanlarına bırakmak gerekir. Ayrıca ilaç tedavisinin dışında Elektroşok yöntemi gebe kadında güvenle kullanılan tedavi yöntemlerindendir. Hekim ağır depresyon olgularında bu seçeneği de değerlendirebilir.

ANKSİYETE (KAYGI) BOZUKLUĞU OLAN GEBEDE YAKLAŞIM:

Evlilik sürecindeki sorunlar (yasal evliliğin olmaması, evlilikte şiddet, ekonomik sıkıntılar),

sosyal destek yetersizlikleri (aile bireylerinin aynı şehirde oturmaması, bebeğin bakımı sorunu, ekonomik sorunlar) ,

gebelikle ilgili sorunlar (zor gebelik, düşük tehditleri,  tedavi ile olan kıymetli bebek),

gebeliğin planlanmamış ve istenmemiş olması

gebelikte yaşanan uyku sorunları

genetik etmenler, eğitim yetersizliği

gibi sorunlar gebede kaygı doğuran nedenler arasındadır. Bu durum sıklıkla tedavi olmaksızın geçiştirilmeye çalışılır. Fakat tedavi edilmediğinde bebek strese girer , bunun sonucunda erken doğum, anne karnında bebek ölümleri ve düşük gibi olaylarla karşılaşılması sık görülen komplikasyonlardandır.

    Tedavide psikoterapi (davranışçı, bilişsel, destekleyici yöntemler) öncelikli olmak üzere, ilaç tedavisi uygulanabilir. Bir çok sıkıntı giderici ilaç  (diazepam vb)özellikle ilk aylarda organ gelişim anomalilerine, kalp gelişim bozuklukları, yarık damak dudak ve nöro gelişimsel bozukluklara yol açabildiğinden kullanımına dikkat edilmelidir.

     BİPOLAR BOZUKLUĞU OLAN GEBELERDE YAKLAŞIM

    Bu grup hastalar hastalığı ve tedaviyi kabul etmedikleri için yaklaşım gebeliğin ilk aylarından itibaren çok önemlidir.

    Bipolar hastalarda kullanılan pek çok antiepileptik ve duygudurum düzenleyicisinin   özellikle organ gelişimini bozduğu nöral yolda defekt yaptığı, lityum tuzlarının bebekte kalp defektleri, hipotiroidi gibi sorunlara neden olduğu bu nedenle bu grup hastanın gebe kalmadan önce mutlaka hekimini bilgilendirmesi gerektiği en önemli konudur.

    Bu grup ilaçları kullanan hastaların gebe kalması durumunda; bebeğin etkilendiği tespit edilirse gebeliğin sonlandırılması da seçenekler arasındadır. Bu konuda kadın doğum uzmanının da görüşü önemlidir.

    ŞİZOFRENİ HASTALARINDA GEBELİK

        Bu grup hastada ilaçlara ara vermek hastalığın ciddi sorun haline gelmesine neden olup; gebenin bebeğe zarar vermesi, öz bakım bozuklukları, kendine zarar vermesi davranışlarıyla sonuçlanabilir.

Bu nedenledir ki klasik, geleneksel ilaç tedavisi dediğimiz ilaçlarla tedaviye devam edilmesi en doğrusudur. Bu grup ilaçlar yarar zarar oranına göre kullanılagelen ilaçlardır. Yeni kuşak ilaçlar arasında da kullanılan güvenli ilaçlar vardır. Fakat gebede diyabet riskinin yüksek olması, bu grup yeni kuşak antipsikotiklerin  diyabet yönünden risk teşkil etmesi de önem taşıyan ikinci bir konudur. Ayrıca hastalığın yakın takibi, alevlenmesinin önlenmesi, gerektiğinde hastaneye yatış gibi yaklaşımlar da çok önemlidir.

Psikiyatrist
Uzm.Dr. Gönül Sünnetçioğlu

pinit fg en rect red 28 - GEBE KADINDA PSİKİYATRİK HASTALIKLARA YAKLAŞIM